Vergi yükünü Ayşe Teyzem taşımaya mahkûmdur

Güngör Uras, Olayların İçinden 19 Ocak 2010

Türkiye'de toplanan vergilerin yüzde 72-75'i dolaylı vergilerdir. Vergi Denetmenleri Derneği tarafından hazırlanan bir rapora göre, dolaylı vergilerin toplam vergi gelirine oranı OECD ülkelerinde ortalama yüzde 30 dolayındadır, Türkiye'den sonra yüzde 30.2'lik oranla Finlandiya ve Avustralya en çok dolaylı vergi uygulayan ülkeler arasında yer alıyor. Dolaylı vergilerin en düşük olduğu ülkelerin başında ise yüzde 17.6 ile ABD geliyor.
Bir durum tespiti yapalım:
-  Vergi düzeni değişmedikçe hükümetler dolaylı vergi toplamaya devam edecek
-  Vergi düzeni değişmedikçe, para arayışına çıkan hükümetler dolaylı vergiyi artıracak.
-  Vergi düzeni değişmedikçe vergi yükünü Ayşe Hanım Teyzem taşıyacak.
Vergi düzeninin değişmesi demek:
-  Vergi dairesinin önünden bile geçmeyen, kayıtdışı kalmış kişi ve kurumların vergi sistemi kapsamına alınması demektir. Dunun için vergi sistemini yeniden düzenlemek demektir.
-  Bu yapılamıyorsa (ki bunun yapılması, yürek, bilek ve de zaman ister), bir an önce “Nereden Buldun?” kanununu (bu zaman istemez ama yürek ve bilek ister) çıkarmak demektir.

Yük fakirin sırtına biniyor
Vergilemede esas, kişi ve kurumların gelirleri/güçleri ölçüsünde vergi ödemeleridir.
-  Doğrudan vergi denilen vergilemede, kişiler bir yıl içinde elde ettikleri net gelirlerinin belli bir oranını “Gelir Vergisi”, kurumlar (şirketler) ise bir yıl içinde elde ettikleri net gelirin belli bir oranını “Kurumlar Vergisi” olarak öderler.
-  Dolaylı vergi denilen vergilemede, zengin-fakir ayrımı olmadan her kişi aynı vergiyi öder. Fakir ülkelerde, gelir dağılımının bozuk olduğu ülkelerde orta ve alt gelir grubundaki kişiler  ellerindekinin, avuçlarındakinin tamamını gıda, ulaşım, giyim, konut için harcadıklarından dolaylı verginin büyük kısmı onların cebinden çıkar.
Ayşe Hanım Teyzem maydanoz alırken, dolmuşa binerken, mutfakta-şofbende gaz yakarken, elektrik kullanırken, telefon ederken, giysi alırken KDV ve ÖTV adı altında belli oranlarda dolaylı vergi öder.
Büyük müteahhit Yavuz Bey Amcam da, Ayşe Hanım Teyzem’in ödediği oranlarda ve de Ayşe Hanım Teyzem kadar vergi öder.
İşte dolaylı verginin adaletsiz olmasının nedeni budur.

Böyle geldi, böyle gidecek
Vergi Denetmenleri Derneği’in hazırladığı “Kamu Giderlerinin Finansmanı, Kayıtdışı Ekonomi ve Vergi Denetimi” başlığını taşıyan rapora göre, ekonomide yaşanan büyüme, enflasyondaki düşüşe karşın dolaylı vergilerin, vergi gelirleri içindeki payı hızla artıyor.
Kayıtdışı ekonomi denilen, vergi vermeyen kesimin büyüklüğü arttıkça, kayıtdışılığa göz yumuldukça, devlet bütçesinde oluşan gelir açığı, dolaylı vergiler artırılarak kapatılmaya çalışılıyor.
Bu da vergide adalet ve eşitlik prensiplerini zedeliyor. Sosyal barışı yok ediyor. Kayıtdışı ekonominin milli gelir içindeki büyüklüğü Fransa, Almanya, İngiltere, Norveç, Japonya ve İsviçre’de yüzde 0-10 arasında değişirken, Türkiye de bu oranın yüzde 70’ler dolayında olduğu tahmin ediliyor.
Gerçekçi olalım. Kısa sürede vergi sisteminde yeni düzenleme yapılamayacak. “Nereden Buldun Kanunu” çıkarılamayacak. Bütçe açıklarının kapatılması için dolaylı vergi yükü her ay biraz daha artırılacak.

Orijinaline erişim için tıklayınız.